Kart atalarıbız kabırla salıññan mekâmnı, elni kuragan zamanlarında, cokluknu, açlıknı sınagan künlede işlegendile. Kerti duniyaga barırga etilgen colovçuluknu başlaññan ceri, ölgenleribizni asıralgan ceri. Bütev duniyada caşagan adamlarıbıznı osiyatını em başında aytılgan cer: Kabırlarıbız... Eşiginden ötüb, içine kirseñ mermer taş belgileri bla ornatılıb, kimni kim bolganı da alanı içine cazılıb, baş canlarında keslerini tanıthan cazuvları bla catadıla. Bir kesekni cürüb orta canına kelseñ, başha elni kabırlarına kelgençe bolasa. Barısını da belgileri cerle teñ bolub kalgandı. Eslemey atlasañ, kabırlanı üsünde cürügeniñi bilallık tüyülse. Anda mında atılgan, cazuvları bolmagan taş belgile, bir kavumu toprakga kömülüb, bir kavumu can catıb, bir kavumu ortadan eki bolub turadıla. Tögerekleri cuburan teşikle bıla çıganak hansdan körülmeydi. Kabırlanı em ortasında kabırlaga uşamagan cerde cathan bu adamla kimledile?

KABIRLARIBIZ

Kuvatlanı Metin Güçlü

Kart atalarıbız kabırla salıññan mekâmnı, elni kuragan zamanlarında, cokluknu, açlıknı sınagan künlede işlegendile. Kerti duniyaga barırga etilgen colovçuluknu başlaññan ceri, ölgenleribizni asıralgan ceri. Bütev duniyada caşagan adamlarıbıznı osiyatını em başında aytılgan cer: Kabırlarıbız...

Eşiginden ötüb, içine kirseñ mermer taş belgileri bla ornatılıb, kimni kim bolganı da alanı içine cazılıb, baş canlarında keslerini tanıthan cazuvları bla catadıla. Bir kesekni cürüb orta canına kelseñ, başha elni kabırlarına kelgençe bolasa. Barısını da belgileri cerle teñ bolub kalgandı. Eslemey atlasañ, kabırlanı üsünde cürügeniñi bilallık tüyülse. Anda mında atılgan, cazuvları bolmagan taş belgile, bir kavumu toprakga kömülüb, bir kavumu can catıb, bir kavumu ortadan eki bolub turadıla. Tögerekleri cuburan teşikle bıla çıganak hansdan körülmeydi. Kabırlanı em ortasında kabırlaga uşamagan cerde cathan bu adamla kimledile?

Söleşgen sagatda omaklanıb, bagalatıb atın aytıp turuvçu "kart atalarıbız"  tas bolub catadıla.

Ala kabırlanı buruvlarını da kesleri işlegen edile. Tereklerini de kesleri ornathan edile. Art cıllada işlegen buruvlarıda oyulub içinde malla cayıladıla. Sezgen bolur edile bizni caravsuz em bolumsuz adamla bolurubuznu. Ne kelsin, kesi kabırlarını başına taş belgini va kalay salsınla? Madar bolsa anı da eterik bolur edile.

"Ölgen adamına sıy bermegen, savnu haterin körmez" degen söz bizni üçün aytılgan bolur edi.

Ala koyub ketgen mallanı, saban cerleni, mülkleni aşab boşadık. Bılaga va razı bolur edile, endi sıyların da aşay turabız añña netgin ansı.

Har neni tavusub boşaganıbızda endi elde caşagan hazna adam da kalmagandı. Mından bir cıl alga adamla sanalgan zamanda elde 2.200-ge cuvuk adam sanalıb cazılgan edi. Anı bla entda belediye bolub kalabız deb kuvanıb turganlay adam sanıbıznı 1.100 etib cazgandıla.

Ol alay nek bolgandı deb karalganında, bir kavum adamlarıbız elde cazılırga izlemegendile. Bir kavumunu keslerine hapar etmegenley başha cerlege cazgandıla, bir kavumunu cukdan da haparı cok. Kart atalarıbıznı kurab belediyelik da etib bizge koyub ketgen elini "köy" etib tambla da barıb canların da kalay catarıkbız.

Bu cazuvnu, kölüm asırı bek kıynalıb cazama, bileme meniça kıynalgan adamlarıbız köbdüle. Tögerekdegi elleni buyruguna kirgen avur tiyedi. Kart atalarıbız alanı buyruguna kirgenni koy alanı adam sanları bizden köb bolub turganlayına da alaga buyruk berib caşagandıla.

Ahır sözüm oldu: Başhüyüklüle ! Kart atagız catgan cerni, atagız, anagız caşagan cerni, sizni tuvgan cerigizni, aşın calab, suvun içgen bu eligizni 100 cılda bir col işi tüşgendi sizge. Kayda caşay esegiz da Nüfus müdürlüklerine barıgız caññıdan ikamet adresigizni Başhüyük deb cazdırıgız. Entda bolganıbızça kalayık. Elibizge bolgan borçubuznu töleyik.

Kim biledi, kart atalarıbıznı katında catarga ülüş tabarbız, ol zamnada sabiyleribiz da artıbızdan kargamazla deb umutçu bolurbuz.

Sav-esen caşagız.

* * *

КАБЫРЛАРЫБЫЗ

Куатланы Метин Гючлю

Карт aталарыбыз кабырла салыннган мекямны, элни кураган заманларында, джоклукну, ачлыкны сынаган кюнледе ишлегендиле. Керти дунияга барырга етилген джолоyчулукну башланнган джери, лгенлерибизни асыралган джери. Бютеy дунийада джашаган адамларыбызны осийатыны ем башында айтылган джер: Кабырларыбыз...

Ешигинден тюб, ичине кирсенг мермер таш белгилери бла орнатылыб, кимни ким болганы да аланы ичине джазылыб, баш джанларында кеслерини таныхгьан джазуyлары бла джатадыла. Бир кесекни джюрюб орта джанына келсенг, башха елни кабырларына келгенче боласа. Барысыны да белгилери джерле тенг болуб калганды. Еслемесей атласанг, кабырланы юсюнде джюрюгенинги билаллык тюйюлсе. Анда мында атылган, джазуyлары болмаган таш белгиле, бир каyуму топракга кмюлюб, бир каyуму джан джатыб, бир каyуму ортадан еки болуб турадыла. Тгереклери джубуран тешикле была чыганак хансдан крюлмейди. Кабырланы ем ортасында кабырлага ушамаган джерде джатхан бу адамла кимледиле?

Сёлешген сагатда омакланыб, багалатыб атын айтхан "карт аталарыбыз" болуб, тас болуб джатадыла.

Ала кабырланы буруyларыны да кеслери ишлеген едиле. Тереклерини де кеслери орнатхан едиле. Арт джыллада ишлеген буруyларыда ойулуб ичинде малла джайыладыла. Сезген болур едиле бизни джараyсуз ем болумсуз адамла болурубузну. Не келсин, кеси кабырларыны башына таш белгини yа калай салсынла? Мадар болса аны да етерик болур едиле.

"Ёлген адамына сый бермеген, саyну хатерин кёрмез" деген сёз бизни ючюн айтылган болур еди.

Ала койуб кетген малланы, сабан джерлени, мюлклени ашаб бошадык. Былага yа разы болур едиле, енди сыйларын да ашай турабыз аннга нетгин ансы.

Хар нени таyусуб бошаганыбызда енди елде джашаган хазна адам да калмаганды. Мындан бир джыл алга адамла саналган заманда елде 2.200-ге джуyук адам саналыб джазылган еди. Аны бла ентда беледийе болуб калабыз деб куyаныб турганлай адам саныбызны 1.100 етиб джазгандыла.

Ол алай нек болганды деб каралганында, бир каyум адамларыбыз елде джазылырга излемегендиле. Бир каyумуну кеслерине хапар етмегенлей башха джерлеге джазгандыла, бир каyумуну джукдан да хапары джок. Карт аталарыбызны кураб беледийелик да етиб бизге койуб кетген елини "кёй" етиб тамбла да барыб джанларын да калай джатарыкбыз.

Бу джазуyну, клюм асыры бек кыйналыб джазама, билеме менича кыйналган адамларыбыз кёбдюле. Тгерекдеги еллени буйругуна кирген аyур тийеди. Карт аталарыбыз аланы буйругуна киргенни кой аланы адам санлары бизден кб болуб турганлайына да алага буйрук бериб джашагандыла.

Ахыр сёзюм олду: Башхюйюклюле ! Карт атагыз джатган джерни, атагыз, анагыз джашаган джерни, сизни туyган джеригизни, ашын джалаб, суyун ичген бу елигизни 100 джылда бир джол иши тюшгенди сизге. Кайда джашай есегиз да Нюфус мюдюрлюклерине барыгыз джаннгыдан икамет адресигизни Башхюйюк деб джаздырыгыз. Ентда болганыбызча калайык. Елибизге болган борчубузну тёлейик.

Ким биледи, карт аталарыбызны катында джатарга юлюш табарбыз, ол замнада сабийлерибиз да артыбыздан каргамазла деб умутчу болурбуз.

Саy-есен джашагыз.