Kabardey-Balkar’da Balkar halkının yerel idare kanunuyla kaybettikleri meraları geri alma mücadelesi sürerken bu kez Kabardeyler, Balkarlar lehine Rusya Yüksek Mahkemesi’nden çıkan kararın uygulanmasıyla kendilerine ait tarihi topraklardan olacakları kaygısı yaşıyor. Ajans Kafkas’a ulaşan bilgilere göre Kabardeyler, 2005’te çıkartılan yerel idare sınırlarının belirlenmesiyle ilgili 131 nolu federal kanunun uygulanmasıyla ilgili Balkarların itirazı üzerine Rusya Anayasa Mahkemesi’nin 3 Nisan 2007’de verdiği 171 nolu karar çerçevesinde yeni bir düzenleme yapılmamasını istedi.

MERALAR BU KEZ DE KABARDEYLERİ AYAKLANDIRIYOR
 
Kabardey-Balkar’da Balkar halkının yerel idare kanunuyla kaybettikleri meraları geri alma mücadelesi sürerken bu kez Kabardeyler, Balkarlar lehine Rusya Yüksek Mahkemesi’nden çıkan kararın uygulanmasıyla kendilerine ait tarihi topraklardan olacakları kaygısı yaşıyor. Ajans Kafkas’a ulaşan bilgilere göre Kabardeyler, 2005’te çıkartılan yerel idare sınırlarının belirlenmesiyle ilgili 131 nolu federal kanunun uygulanmasıyla ilgili Balkarların itirazı üzerine Rusya Anayasa Mahkemesi’nin 3 Nisan 2007’de verdiği 171 nolu karar çerçevesinde yeni bir düzenleme yapılmamasını istedi.

Şubatta Kongre Var

Bu konuda Kabardey-Balkar Devlet Başkanı Arsen Kanokov, Parlamento Başkanı İ. B. Beçelov ve Birleşik Rusya Partisi parlamento grup başkanı B. H. Jerhov’a birer mektup yazan Kabardeyler, Balkarların istediği şekilde düzenlemeler yapılırsa Heymaşa ve Aursenth dahil Kabardeylere ait meraların ellerinden gideceğini savundu. Kabardeyler seslerini yüksek perdeden duyurmak için de şubatın ortalarında Kabardey Halk Kongresi toplama kararı aldıklarını duyurdu.

Kabardey-Balkar Adıge Khase Başkanı M. Hafıtse, Kabardey Kongresi Başkanı M. Haçetlov, Kabardey-Balkar Abhaz Gönüllüler Birliği Başkanı A. Bekşokov, Dünya Adıge Kardeşliği Başkanı Z. Şuhov, Ce Mak Başkanı G. Murzakanov, Çerkes Kongresi Kabardey-Balkar Başkanı R. Keşev, Çiftçi ve Kiracı Birliği Başkanı K. Kardanguşev ve Perıt Başkanı M. Utij’ın imzasıyla Kanokov ve Kabardey-Balkarlı vekillere gönderilen mektupta meralar meselesini Kremlin, Rusya hükümeti, Başsavcılık ve diğer federal organların gündemine taşıyan Balkar asıllı Duma üyesi M. Ç. Zalihanov'un başını çektiği gruba ağır eleştiriler yöneltildi.

Kabardey ağırlıklı yönetimi Balkar halkının haklarını gasp etmekle suçlayan Zalihanov ve destekçilerine ‘ayrılıkçı’ damgası vuran Kabardey örgütler özetle şu hususlara dikkat çekti:

* 131 Nolu federal kanunda yer alan 'Rusya Federasyonu’nda yerel idarelerin oluşturulması genel prensipleri' ve 171 nolu 03.04.20007 tarihli Rusya Federasyonu Yüksek Mahkemesi hükmünün ölçüleri ciddi şekilde ihlal edildi.

* Heymaşa ve Aursenth de dahil meralar ezeli olarak Kabardey halkının topraklarıdır. Aynı zamanda tüm dağlık meralar hem Rusya devrimine kadar, hem de Sovyet yıllarında tüm Kabardey-Balkar yerleşim yerlerinin ortak kullanımında idi.

* Bugün başlarında Duma üyesi M. Ç. Zalihanov'un bulunduğu Balkar ayrılıkçılar, defalarca Balkarya'nın Karaçay ile birleşeceğini veya Stavropol Kray'a gireceğini açıklıyor. Bundan dolayı onlar her şeyi, Balkarya'nın Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti ve Stavropol Kray sınırlarına girmesi için yapıyorlar. Mera arazilerinin az sayılı Balkar köylerine verilmesi onlara böyle bir imkan verecek.

* 17.12.08'de Kabardey-Balkar Parlamentosu’nda vekiller N. Boziyev, L. Fedçenko, H. Berdov, B. Jeruhov, R. Abazov, V. Sohov, Z. Apşev'in katıldığı bir görüşme yaptık. Meydana gelen durumun öğrenilmesi ve çıkış yollarının bulunması için sivil toplum temsilcileri, milletvekilleri, yönetim kurumları ile diyalog sağlanması için meralarla ilgili yasa tasarısını incelenmesinin bir süreliğine ertelenmesi konusunda anlaşmaya vardık. Ancak sosyo-politik olayların gelişim dinamiği, bizlerin size yeniden başvurmamızı gerektirdi. Milletvekili M. Ç. Zalihanov altında 45 Duma üyesinin imzası bulunan toprak meseleleri, 131 Nolu federal kanunun uygulanması, Rusya Yüksek Mahkemesi’nin hükmü ve milli meselelerle ilgili provoke edici bir mektubu Rusya Başsavcılığı, Rusya Yüksek  Mahkemesi’ne gönderdi. Yüksek Mahkeme’nin 171 Nolu hükmü ve 131 nolu federal kanun kesinlikle yerine getirilmeli. Ancak bundan ayrılıkçıların bölgesel eleştirilerinin tatmin edilmesi gerektiği sonucu çıkmıyor. Üstelik Kabardey-Balkar Parlamentosu’na getirilen ve ikinci, üçüncü oylamalarda acil olarak kabul edilen tasarılar Rusya Yüksek Mahkemesi hükmünün 3. maddesine aykırı. ‘Kabardey-Balkar'da belediye sınırları ve statüsü' kanunun (No 13, 27.02.2005) çıkarılması ve hazırlanmasında, bu kanunun değiştirilmesi konusunda sonradan çıkarılan yasa tasarılarında, 131 nolu federal kanun (Rusya Federasyonu’nda yerel idarelerin oluşturulması genel prensipleri) ile 171 Nolu Rusya Yüksek Mahkemesi hükmünün ölçüleri ciddi şekilde ihlal edildi.

* M. Ç. Zalihanov ve Balkar Halkı İhtiyarlar Heyeti, Rusya Yüksek Mahkemesi’nin hükmünün kabul edilişinde ortaya çıkan yasal karışıklığı kullanmak istiyor.

* Aşırılıkçılar şimdi Balkarya'ya (hukuki olarak var olmayan) büyük mera alanlarını dahil etmek istiyor. Bunu da daha sonra bu arazileri kendilerine ait ilan edebilmek için Balkar belediyelerine verilmesini sağlayarak elde etmek istiyor. Balkarya diye adlandırılan bölge böylece ülke halkının sadece yüzde 5-6'sının yaşayacağı ancak Kabardey-Balkar'ın yüzde 50-60'ını kapsayacak. Bilindiği üzere Balkarlar, şu anda Kabardeylerin etnik bölgeleri olan Nalçik'te, Kabardey ve Rus yerleşim yerlerinde yaşıyorlar. Ama bu ne Zalihanov'u ne de aşırılıkçıları mahcup etmiyor. O kadar cesurlar ki, açıkça Balkarya'yı sadece Balkarlar için, Kabardey-Balkar'ı ülkenin diğer geri kalan yurttaşları ve Balkarların yüzde 60'ı için talep ediyor. Buna izin verilebilir mi? Kabardey halkı hiçbir zaman etnik topraklarının yeniden ilhak edilmesini kabul etmez.

* Ortaya çıkan duruma bağlı olarak Duma Başkanı B. V. Grızlov ve Rusya Başsavcısı Y.Y. Çayka'ya yalan mesajları nedeniyle Zalihanov’un sorgulanması ve ortaya çıkan çıkmazdan çıkış konusunda somut teklifler içeren bir mesaj gönderdik.

* Durumu göz önünde bulundurarak Sizden rica ediyoruz:

1. Duma'ya gönderdiğimiz mesajlarımız inceleninceye kadar belediye sınırlarıyla ilgili prosedür durdurulmalı.

2. 131 Nolu federal kanununun uygulanması konusunda uzlaştırmacı bir komisyon kurulmalı.
3. Baksan bölgesi içindeki Heymaşa merasının Elbrus bölgesine verilmesiyle ilgili hukuki bir değerlendirme yapılmalı.

Kabardeyler parlamenterlere gönderdikleri mektupta Kanokov’a gönderilenden farklı olarak vekillerden Balkarlar lehine düzenlemeler içeren Elbrus, Çerek ve Zolski bölgelerindeki meralarla ilgili kanun tasarılarının onaylanmaması talep edildi.

Ajans Kafkas - 14/01/2009

İLGİLİ HABERLER

Balkarlara Destek Çıkan Duma Üyeleri: Savaş çıkar

Kabardey-Balkar’da meraları köylünün elinden alan yerel yönetim yasası yüzünden Kabardey ağırlıklı yönetimle Balkarlar arasında yaşanan huzursuzluğa Rus parlamentosunun alt kanadı Duma üyeleri de karıştı. Duma üyeleri Balkar halklarının hakları iade edilmezse Kafkasya’da savaş çıkacağını savundu.

Balkar asıllı milletvekili Mikhail Zalihanov’un başını çektiği 50 Duma üyesi Balkarların anayasal haklarının çiğnendiğini belirtip gerekli önlemleri alması için Rusya Başsavcılığı ve Anayasa Mahkemesi’ne birer mektup gönderdi.

Balkar Halkı İhtiyarlar Heyeti liderlerinden Ruslan Babayev’in verdiği bilgilere göre, Zalihanov’un yanı sıra A. Erkenov, V.Şugegov, H. Şihsaidov, G. Safaraliyev gibi vekillerin imza attığı mektupta, ülke yönetiminin bugüne kadar Rusya Anayasa Mahkemesi’nin köyler arası bölgelerin iptali konusundaki kararını yerine getirmediği belirtildi.

Mektupta "Başsavcılığın acil müdahalesi, ülkeyi oluşturan halklardan biri olan Balkarların tarihi ikamet yerlerinde toplu yaşamından mahrum bırakılmasına, Kabardey-Balkar'da topyekün milletler arası anlaşmazlığın kızışmasına engel olabilir" denildi.

Savaş Çıkabilir

Mektupta ayrıca federallerin pasif tutumunun Kabardey-Balkar yönetimini Balkarların anayasal haklarını savunan kişilere yönelik haksız muamelelerde bulunmaya tahrik ettiği öne sürüldü.  Mektupta şu uyarı yer aldı: "Eğer Kabardey-Balkar Cumhuriyeti acil olarak Rusya hukuk alanına dönmezse Balkar halkının adı Rusya haritasından yok olacak. Çok milletli bölgelerde istikrar sadece Rusya Federasyonu yasalarının ciddi şekilde uygulanması ile sağlanabilir. Bundan uzaklaşma veya onun keyfi uygulaması Rusya'nın güneyini savaşın eşiğine getirebilir, üstelik Kuzey Kafkasya, Rusya Federasyonu ile çıkarları çatışan uluslararası güçlerin odağında."

Ajans Kafkas - 26/12/2008

Balkar İhtiyarlar Heyeti Pes Etmiyor 

Kabardey-Balkar’da Balkar halklarının haklarını savunmak için ortaya çıkan ancak bir ara yargı kararıyla faaliyetleri engellenen Balkar İhtiyarlar Heyeti (BİH), Kabardey ağırlıklı cumhuriyet yönetimiyle restleşmesini sürdürüyor.

15 Eylül’de Kırım Hanlığı’na karşı 1708’de kazanılan Kanjal Savaşı’nın yıldönümünde Kabardeylerin Kanjal Dağı’na atlı yürüyüşüne Kendelen köyünde engel olunca etnik gerilime yol açan Balkar İhtiyarlar Heyeti, 11 Ekim’de Nalçik’te yer tahsis edilmediğinden açık alanda gerçekleştirdikleri kongrenin ardından ilk yönetim kurulu toplantısını önceki gün yaptı. Toplantıda Balkarlar lehine yasal düzenlemeler yapılmadığı takdirde Balkarların ayrı bir milli yönetim tahsis edecekleri tehdidi yinelenirken Kendelen krizinin ardından Kremlin, Rusya başbakanlığı ve FSB’ye mektup yazıp Kabardeylerin Balkarlar ve Rusları yok etmeye çalıştığını iddia eden Duma üyesi Mikhail Zalihanov’a sahip çıkılması kararı alındı. 

Rusya Federasyon Konseyi üyesi ve eski Kabardey-Balkar Başbakanı Hüseyin Çeçenov’un da katıldığı toplantıda BİH üyesi Tamara Geriyeva, Zalihanov’un yazdığı mektup nedeniyle ülke yönetim organlarının hedefi haline geldiğini ve buna karşı koymak için başlattıkları imza kampanyasına 4 bin kişinin katıldığını anlattı. Diğer konuşmacılar da Zalihanov'a yönelik medyada yer alan yazılara karşı öfkelerini dile getirdi.

Ardından söz alan BİH Başkanı İsmail Sabançiyev, 11 Ekim’deki ikinci kongre kararlarının ülke yönetimine gönderildiğini ancak örgütün mahkeme kararıyla faaliyetlerinin engellendiği ve yasadışı kongre yaptığı gerekçesiyle incelenmeye alınmadan geri postalandığını söyledi.

Sabançiyev örgütün faaliyetlerini yasaklayan kararın Rusya Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildiğini ve Kremlin’in Güney Federal Bölgeler Özel Temsilciliği’nin iç politika dairesi başkan yardımcısı V. Gataşov'un kendilerine mektup yazarak 'Balkar Halkı İhtiyarlar Heyeti’nin faaliyetlerine devam etmesiyle ilgili karar yürürlükteki yasalara uygun olarak alınmıştır’ dediğini aktardı.

Sabançiyev "Biz ne Kabardeylere, ne de ülkede yaşayan diğer halklara karşı eleştiri yöneltmiyoruz. Ama Balkar halkının gündeme getirdiği tek bir mesele çözümlenmiyor. Rusya Anayasa Mahkemesi’nin kararına rağmen köyler arası bölgeler meselesi çözülmüyor. Hasanıya ve Belareçka kasabalarının statülerinin iptal edilerek şehre birleştirilmesinin iç yüzünü anlıyoruz; Bu Hulamo-Bezenski bölgesinin yeniden oluşturulmaması amacına yöneliktir" dedi.

Sabançiyev, BİH’i tüm Balkarların desteklemediğini hatta bazılarının karşı cephe aldığını belirtirken bu insanları 'hain' diye niteledi. Sabançiyev "Bu tür Balkarların adının yazılacağı anıt 'ayıp taşı' olacaktır. Kimse onların cenazesine katılmayacak. Onlar ve aileleri Balkarlar tarafından görmezden gelinecek. Herkes yaptığının karşılığını almalı" ifadelerini kullandı.

Balkar asıllı eski Başbakan Çeçenov da, ilke kez BİH’in toplantısına katıldığını belirterek, Çeçenya'daki olaylardan sonra Moskova'da Balkarların problemleri ile ilgilenecek on kişinin bulunamayacağı bir sırada Balkar İhtiyarlar Heyeti’nin taleplerinin yankı bulduğunu söyledi.

Çeçenov, sorunların dile getirilmesinin haklı bir tutum olduğunu ancak bunların federal ve yerel yönetimle birlikte çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Çeçenov, Balkarların ağırlıklı olarak yaşadığı Elbrus bölgesindeki kayıtlı ticari kuruluşların yerel bütçeye vergi vermesi ve buranın etnik yapısının korunması gerektiğini kaydetti.

Toplantıda, Kabardey-Balkar yönetiminin girişimcilik okumaları için yurtdışına gönderdiği 15 öğrenci arasında bir tek Balkar’ın olmadığı not edildi. Toplantıda ikinci kongre kararlarının gerçekleşmesi için yedi kişilik bir komisyon kuruldu. 

11 Ekim’deki kongrenin sonuç bildirisinde 16 Ocak 1922'de Balkarya ile Kabardey'in birleştirilmesinde temel şartın her iki halkın kendi bölgelerinin korunması ve yönetim organlarında ve idarelerinde her iki halkın temsilcilerinin olması olduğu hatırlatılıp bunun  31 Ocak 2009'a kadar ülke anayasasına yansıtılması gerektiği ifade edilmişti. Bunun yerine getirilmemesi halinde ise Balkarya ve Kabardey’in birleşmesinin hukuki anlamının kalmadığının ilan edileceği ve 17 Kasım 1991’deki Balkar Halkı Birinci Kongresi’nin kararının yürürlüğe gireceği belirtilmişti. Bu karar Balkarya Cumhuriyeti’nin;nin kurulmasını öngörüyordu.

Ajans Kafkas - 18/11/2008

Kabardey-Balkar Geriliminde Yeni Sayfa
 
Kabardey-Balkar’da Balkarlar ile Kabardeyler arasında alttan alta körüklenen etnik gerilime bir Duma milletvekilinin Rus liderlere yazdığı şikayet mektubu tuz-biber ekti.

Kırım Hanlığı’na karşı 1708’de kazanılan Kanjal Savaşı’nın yıldönümünde Kabardeylerin Kanjal Dağı’na yaptıkları yürüyüşe yol üzerindeki Kendelen köyünde Balkarların engel olmasıyla çıkan gerilimin ardından milletvekili Mikhail Zalihanov’un Moskova’ya yazdığı mektup Kabardey sivil örgütlerini kızdırdı.

Kabardey-Balkar’daki Adıge Khase, Çerkes Kongresi, Afganistan Gönüllüler Birliği, Abhaz Gönüllüler Birliği ve Dünya Adıge Kardeşliği, iktidardaki Birleşik Rusya Partisi’nden vekil olan Zalihanov’u cumhuriyette Kabardeylerin Rus ve Balkarları yok etmeye çalıştığı iddiasıyla etik gerilimi kışkırtıcı rol üstlenmekle suçladı.

Sivil örgütler, Zalihanov’un Rusya Federasyonu başkanı ve Rusya başbakanı, Rus istihbarat servisi FSB, Rusya başsavcısı, Kremlin’in Güney Federal Bölgeler temsilcisini yanıltacak bilgiler sunduğunu belirtti. Örgütler Birleşik Rusya Partisi’ne gönderdikleri açıklamada şöyle dedi: "Mikhail Zalihanov cumhuriyet yönetimini Balkar ve Rus halkları temsilcilerini yok etmekle, Kendelen köyünde milletler arası çatışmaya tahrik etmekle, Rusya devletinin yıkılmasına yönelik politika vs. ile suçluyor. Zalihanov, Kendelen köyündeki milli anlaşmazlığı organize eden istikrar bozucu güçlerden aldığı tek taraflı haberlerle kasıtlı olarak hareket ediyor. Bu tür kışkırtıcı faaliyetlere hiçbir bilinçli siyasetçi izin veremez, hele de Rusya Federasyonu Devlet Duması milletvekili tarafından böyle bir şey izin verilemez. Milletvekilinin istikrar bozucu ve tahrik edici faaliyetinin kınanmasını, gerekli önlemlerin alınmasını istiyoruz. Zalihanov mektubunda Kanjal savaşındaki zaferi 'efsane' olarak adlandırarak Kabardey halkının tarihi hatırasıyla açıkça alay ediyor.”

Zalihanov'un Kanjal dağı eteklerindeki Zolszki bölgesini 'Balkarya'nın kalbi' olarak ilan etmesine tepki gösteren örgütler, bölgenin Balkarya ile alakasının olmadığını savundu. Kendelen köyünde yaşanan krize aralarına Balkar İhtiyarlar Heyeti’nin de bulunduğu örgüt yada kişilerin ‘yasadışı’ eylemlerinin yol açtığı, Zalihanov’un da bu mektupla suçu örtbas etmeye çalıştığı öne sürüldü. Zalihanov'un Kabardey-Balkar'da idari yapının Kabardey köyleri lehine dönüştürüldüğü, tarihi adı Balkarca ve Rusça olan köy adlarının değiştirildiği yönündeki tespitlerine de yanıt veren sivil toplum örgütleri, "Aksine, 1990'da Balkar kökenli eski Başbakan Hüseyin Çeçenov zamanında Elbrus bölgesi Baksan bölgesinin 'Kabardey' hesabından iki katı kadar arttırıldı. Devrimden sonra hemen tüm Kabardey köylerinin isimleri değiştirildi ve birçoğuna Türkçe isimler verildi. 1990 ortalarında da bazı Kabardey köylerine önceki isimleri yeniden verildi. Bu süreç tüm ülkede yaşanıyor ve bu Zalihanov'un spekülasyonlarına alet edilmemeli. Bunun tam tersi örnekleri de var; Adıgece Gundelen olan köy ismi Balkarca Kendelen olarak değiştirildi” dedi.

Zalihanov'un Kabardey-Balkar'daki siyasi kadronun Kabardeylerin tekelinde olduğu suçlamasına da “Ülke nüfusunun yüzde 11'ini oluşturan Balkarlar, yürütme ve yasama organları, diğer tüm alanlarda oldukça büyük oranda temsil ediliyorlar” yanıtı verildi.

Kabardey-Balkar yönetimini ‘Balkar soykırımı’ ile suçlayan Zalihanov'un mektubunun “Kabardey-Balkar'da milletler arası barışı bozabileceği” uyarısı yapıldı.

15 Eylül’de Kanjal zaferinin yıldönümü vesilesiyle Nalçik’ten 50 kişi geleneksel kıyafetleri içerisinde Kabardey atları üzerinde Kanjal dağına giderken Kendelen’de önleri kesilmişti. Balkar köylüler bu savaşı kendilerinin kazandığını belirterek yürüyüşe engel olunca daha fazla Kabardey ve Balkar köye akın etmiş ve iki etnik grup karşı karşıya gelmişti. Bölgeye gönderilen güvenlik güçleri iki grup arasında barikat kurarken gerilim iki gün sonra Balkar ve Kabardey thamatelerin araya girmesiyle tatlıya bağlanmıştı.

İki halk son dönemlerde yerel yönetim yasası yüzünden gerilim yaşıyor. Balkarlar bu yasayla meralarını ve kasabalarının statülerini yitirdiklerini söylerken Kabardeyler de “Eğer bir kayıptan bahsedilecekse yasadan biz de etkilendik” yanıtını veriyor. Kanjal savaşı etrafındaki tartışma da  bu gerilimin dışa yansıması oldu. Kanjal savaşında ise olan şuydu: 1708’de Kırım Hanı Kaplan Girey, Çerkesya’ya saldırıp her yıl haraç olarak üç bin delikanlı ve genç kızın verilmesini istemişti. Çerkesler ise reddetmişti. Bunun üzerine Kırım Hanı Çerkesya üzerine büyük bir ordu göndermişti. Barış istemek zorunda kalan Kabardeyler, 30 seçkin savaşçıyı Han’a köle olarak göndermiş, bu kişiler de bir gece fırsatını bulup Tatar subaylarını teker teker öldürmüş ve ardından Çerkesler ani baskınla Tatar ordusunu yenmişti. ÖZ/FT

Ajans Kafkas - 16/10/2008